پروردگار بى نیاز و مهربان

آیه اول، در واقع استدلالى است براى آنچه در آیات پیش در زمینه عدم ظلم پروردگار، بیان شد، این آیه مى فرماید: «پروردگار تو، بى نیاز و رحیم و مهربان است» (وَ رَبُّکَ الْغَنِیُّ ذُو الرَّحْمَةِ).

بنابراین، دلیلى ندارد که بر کسى کوچک ترین ستم روا دارد; زیرا کسى ستم مى کند که یا نیازمند باشد یا خشن و سنگدل.

به علاوه نه نیازى به اطاعت شما دارد و نه بیمى از گناهانتان; زیرا «اگر بخواهد همه شما را مى برد و به جاى شما کسان دیگرى را که بخواهد جانشین مى سازد همان طور که شما را از دودمان انسان هاى دیگرى که در بسیارى از صفات با شما متفاوت بودند آفرید» (إِنْ یَشَأْ یُذْهِبْکُمْ وَ یَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِکُمْ ما یَشاءُ کَما أَنْشَأَکُمْ مِنْ ذُرِّیَّةِ قَوْم آخَرینَ).

بر این اساس، او هم بى نیاز است، هم مهربان، و هم قادر بر هر چیز، پس چگونه مى توان تصور ظلم درباره او نمود، ظلم از ناحیه او ممکن نیست.

* * *

با توجه به قدرت بى پایان او روشن مى گردد: «آنچه به شما در زمینه رستاخیز، پاداش و کیفر وعده داده، خواهد آمد و کمترین تخلفى در آن نیست» (إِنَّ ما تُوعَدُونَ لآت).

«و شما هرگز نمى توانید از قلمرو حکومت او خارج شوید و از پنجه عدالت او فرار کنید» (وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزینَ).(1)

* * *

و در سومین آیه، به پیامبر(صلى الله علیه وآله) چنین دستور مى دهد: «به آنها بگو: اى جمعیت! هر کار از دستتان ساخته است انجام دهید، من هم آنچه را خدا دستور داده، انجام خواهم داد، اما به زودى خواهید دانست سرانجامِ نیک و پیروزى نهائى با کیست، و به طور مسلّم ظالمان و ستمگران پیروز نخواهند شد و روى سعادت را نخواهند دید» (قُلْ یا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَکانَتِکُمْ إِنـِّی عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَکُونُ لَهُ عاقِبَةُ الدّارِ إِنَّهُ لا یُفْلـِحُ الظّالِمُونَ).

قرآن در اینجا به جاى «کفر» (لا یُفْلـِحُ الکافِرُونَ) تعبیر به «ظلم» (لا یُفْلـِحُ الظّالِمُونَ) کرده و این نشان مى دهد که کفر و انکار حق، یک نوع ظلم آشکار است، ظلمى به خویشتن و ظلمى به جامعه، و از آنجا که ظلم، بر خلاف عدالت عمومى جهان آفرینش است، سرانجام محکوم به شکست خواهد بود.

* * *

1 ـ «مُعْجِزین» از ماده «اعجاز» یعنى دیگران را ناتوان ساختن، آیه مى گوید: شما نمى توانید خداوند را از بعث در قیامت و اجراى عدالت عاجز سازید و به تعبیر دیگر نمى توانید در برابر قدرت او مقاومت کنید.